Bản tin này là gì — và viết cho ai muốn áp AI vào việc thật

Cuối ngày rồi. Việc trong danh sách thì bạn cũng xử lý gần hết, vậy mà giờ vẫn còn ngồi gõ một cái tin nhắn nhắc khách, gần y hệt cái vừa gửi mười phút trước. Xong người này thì lại tới người kia, rồi người kia nữa, mỗi tin lại phải đổi đi vài chữ cho nó khỏi giống văn mẫu. Đóng cái tab đó lại thì bạn mở sang tab khác, ngồi rà xem ai còn đang phân vân, ai mình lỡ hứa gọi lại, ai thì sắp sửa có thể đẩy lên được bước tiếp theo.

Mà thật ra đúng những lúc như thế này, mấy lời quảng cáo về AI nghe mới xuôi tai nhất: rằng đội nhỏ giờ làm được như đội lớn, rằng mọi thứ sẽ nhanh hơn, gọn hơn, đỡ tốn người hơn. Nhưng tới khi bạn ngồi lại vào bàn làm việc thật, thì mấy câu hỏi cũ vẫn cứ nằm nguyên đó chờ: bắt đầu từ đâu, nên cho nó làm việc gì trước, cái gì mới thật sự đáng tiền, còn cái gì thì chỉ đẹp trên slide. Mình lập bản tin này, nói cho cùng, là để đi thẳng vào mấy câu hỏi đó.

Mình không viết kiểu đứng ngoài quan sát thị trường đâu. Mình tự tay xây và tự vận hành các sản phẩm AI của mình, từ backend, web, mobile cho tới phần hạ tầng bên dưới, nên mình cũng không ở đây để đưa ra mấy dự đoán to tát làm gì. Cái mình quan tâm nó sát đất hơn nhiều: một hệ thống AI khi đã làm việc thật rồi thì nó chạy ra sao, kẹt ở chỗ nào, và có quyết định nào lẽ ra mình đã phải rút lại sớm hơn.

Bản tin viết theo kiểu nào

Mình hay đi theo cùng một mạch. Thường thì bắt đầu từ một việc khó có thật, kiểu như đống tin nhắn nhắc khách lúc nãy, rồi mình tách nó ra thành từng mảnh nhỏ: chỗ này thì người làm, chỗ này máy gánh được, còn chỗ kia thì để máy soạn trước, người chốt sau. Sau đó mình mới chỉ ra AI hợp với khúc nào, còn nhét vào đâu thì chỉ tổ mất công thêm. Và mình khép lại bằng cái phần mà phần lớn người ta hay bỏ qua, ấy là cái giá: cách làm này nó lấy đi của bạn cái gì, trả lại cho bạn cái gì, và khi nào thì thà đừng làm còn hơn.

Mình cũng cố hết sức để không viết kiểu cẩm nang chung chung. Mỗi lần tả một cách làm, mình muốn nó phải đến từ một hệ thống mình đã xây thật và đang chạy thật, để bạn thấy được cả chỗ nó chạy ngon lẫn chỗ nó tắc. Nên khi mình có nhắc tới sản phẩm của mình, thì đó không phải là lời mời bạn đi đăng ký dùng đâu nhé. Mình nhắc tới đơn giản vì đó là nơi mình có số liệu thật, lỗi thật, có cả những lần phải đập đi làm lại. Bạn đọc xong rồi cứ áp thẳng vào việc của mình thôi, chẳng cần đụng tới sản phẩm nào của mình hết.

Viết cho ai

Mình hình dung bạn đang trông một cái tiệm, một cái xưởng nhỏ, hay một đội từ vài người cho tới vài chục người, kiểu người tự tay lo hết từ việc bán, việc chăm khách, việc nội dung cho tới việc giấy tờ. Hoặc cũng có thể bạn đang làm một mình, nhận việc tự do, và chỉ mong có cái gì đó gánh đỡ cho cái phần cứ lặp đi lặp lại hoài. Bạn không cần biết code đâu, vì mình sẽ luôn nói bằng ngôn ngữ của chính công việc: tốn bao nhiêu thời gian, đáng bao nhiêu tiền, và đổi lại thì được gì.

Còn một nhóm nữa mình cũng viết cho, đó là những người thích ngó vào bên trong, muốn biết một hệ thống kiểu này thật ra nó được ráp lại như thế nào. Nếu bạn làm sản phẩm, làm nội dung, hay đơn giản là dân làm việc đầu óc đang muốn kéo AI vào cho nhẹ tay, thì ở đây cũng có phần dành cho bạn. Chỗ nào kỹ thuật mà đáng nói thì mình không né, nhưng mình cũng không bắt bạn phải đọc code mới nắm được ý chính đâu.

Ba mảng mình sẽ viết

Mọi bài ở đây rồi cũng sẽ rơi vào một trong ba mảng, mà mảng nào thì mình cũng có sẵn một hệ thống thật để soi vào.

Đầu tiên là AI cho marketing và nội dung. Đây là chuyện dùng AI để chạy phần quảng cáo, câu chữ, hình ảnh gần như tự động. Ở mảng này mình sẽ nói qua hai sản phẩm của mình. Thứ nhất là Ogamic Studio, cái mình dựng ra để lo trọn khâu sáng tạo cho quảng cáo: nó sinh hình, sinh chữ, rồi tự ghi lại xem cái nào thật sự ra kết quả, cái nào thì không. Cái nào xịt thì nó loại luôn, lần sau cũng không thử lại cái hướng đã chết đó nữa. Nghe thì gọn vậy thôi, chứ đằng sau là cả một vòng lặp mình phải chỉnh tới chỉnh lui mãi mới ra được quyết định đúng. Thứ hai là Notopi, nền tảng mình dùng để viết và đăng nội dung lên nhiều nơi cùng một lúc, bài bạn đang đọc đây cũng nằm trên đó luôn. Mình sẽ kể cho bạn nghe nó giúp thật ở chỗ nào, và chỗ nào thì vẫn phải có người ngồi sửa lại bằng tay.

Tiếp theo là AI cho vận hành và quy trình. Đây là cái phần để AI gánh mấy việc lặp đi lặp lại: nhắc khách, chăm khách cũ, dọn dữ liệu, rồi nối mấy bước rời rạc lại thành một mạch. Trong OgamicX mình có một phần đặt tên là “Care”, chạy theo sự kiện. Tức là khi người dùng làm một việc gì đó cụ thể, hoặc lâu rồi không thấy quay lại, thì hệ thống tự nhận ra và liên hệ đúng lúc, chứ không phải gửi đại một cái tin cho tất cả mọi người. Mảng này còn dựa vào BizNova nữa, chỗ mà mình tự viết lấy engine workflow riêng chứ không bọc lại một thư viện có sẵn, rồi gắn các agent AI vào bên trong: agent thì biết nhớ ngữ cảnh, biết gọi công cụ để làm việc, và phục vụ được nhiều khách trên cùng một hệ thống. Nó làm được tới đâu thì mình cũng sẽ kể thật tới đó.

Cuối cùng là tư duy và chiến lược khi áp AI. Đây là mảng để trả lời mấy câu khó nhất mà chẳng cần biết code: nên bắt đầu từ đâu, cái gì đáng bỏ tiền, cái gì chỉ là lời hứa nghe cho sướng tai, rồi một đội nhỏ hay một người làm một mình thì nên áp theo thứ tự nào. Mình không bàn chuyện tương lai xa đâu, mình chỉ bàn chuyện tuần này nên động vào việc gì trước cho khỏi phí công thôi.

Vì sao mình viết kiểu này, và vì sao đáng đọc

Mình nghĩ cái đang thiếu lúc này không phải là thêm một lời khen nữa dành cho AI. Cái đang thiếu, thật ra, là người chịu kể luôn cả phần chạy không ra gì. Nên ở đây thì mình sẽ kể.

Có một bài học mà mình muốn nói sớm. Từng có lúc mình vội cho máy tự động hóa một việc trong khi dữ liệu đầu vào còn lộn xộn. Máy thì chạy nhanh thật đấy, nhanh mà sai, để rồi mình mất công đi dọn hậu quả còn nhiều hơn cả cái phần nó tiết kiệm được. Bài học thì đơn giản thôi: dữ liệu chưa sạch thì khoan tự động hóa vội, cứ sửa cái gốc trước đã. Chuyện này rồi mình sẽ còn nhắc lại dưới nhiều dạng khác nhau, vì đây có lẽ là cái bẫy mà người ta hay sa vào nhất.

Nên mình xin hứa với bạn thế này: ở đây sẽ không có số liệu bịa, cũng chẳng có lời hứa đổi đời. Mỗi cách làm mình kể đều ra từ một hệ thống mình đã xây và phải sống chung với nó mỗi ngày, kể cả những lần mình chọn sai. Nếu bạn đang muốn đưa AI vào việc thật, và muốn thấy nó thật sự được làm ra như thế nào, thì mình nghĩ chỗ này đáng để bạn đọc.

Bản tin thì mình gửi đều đặn. Bạn cứ để lại email là nhận được, vậy thôi. Lần tới mình sẽ bắt đầu đúng ngay từ chỗ bài này mở ra, tức là đống tin nhắn nhắc khách kia, rồi chỉ cho bạn xem khúc nào nên giao cho máy lo trước tiên.